Từ ngữ tiếng Việt - Nghĩa và ý - 'nên'

 

(Từ Dictionnaire annamite-français, do J. F. M. Génibrel, 1898.)

Lối nói 'nên một tuổi, nên hai tuổi' ngày nay đã tuyệt tích, mà đổi ra 'lên một, lên hai'.

Liên quan chữ 'nên', lối nói 'trở nên [một người]' - thí dụ 'trở nên người trung chính' - cũng gần như biệt dạng, mà đổi ra 'trở thành' (và 'trở nên' chỉ còn đi kèm với từ chỉ trạng thái hoặc tính chất, như 'trở nên tốt đẹp'). Vậy, 'trở nên' cũng là 'trở thành', nhưng theo ý nghĩ riêng tây của bản thân, tôi muốn định ra cách biện biệt giữa hai lối này xét theo thanh âm của hai chữ 'nên' và 'thành'; thí dụ, tôi sẽ chọn 'trở nên người trung chính' thay vì 'trở thành', và chọn 'trở thành người đê hạ' thay vì 'trở nên'. Cách này tôi mơ hồ cảm thấy chưa đáo để, nhưng tạm thế trước rồi mai hậu xét tiếp vậy.

Nhà văn Dương Nghiễm Mậu có vẻ cũng đồng tình với ý của tôi về 'trở nên' & 'trở thành': "ngọn nến trở thành hiu hắt quạnh buồn" (Con sâu, 1971).